Over RekenRun

RekenRun is gemaakt vanuit één overtuiging: rekenkracht begint bij een eerste som die lukt. Daarom begint RekenRun met een haalbare opgave en een rustige toon, en komt de uitleg daarna. Die volgorde is het ontwerp.

Sergio Saman, maker van RekenRun
Sergio Saman, MEdDocent en pedagogisch ontwerper

Van rekenangst naar rekenkracht

We werken niet weg van iets, maar naar iets toe: geen minder fouten, maar meer doorbraken; geen achterstand, maar ruimte om te groeien. Voor studenten met een nare geschiedenis rond cijfers is dat verschil wezenlijk. Wie spanning voelt bij rekenen, houdt minder ruimte over om te denken, soms al voordat het rekenen begint. RekenRun begint daarom met een haalbare opgave, herkenbare situaties en uitleg op het moment dat je vastloopt.

Daarom geen tijdsdruk, geen scorebord, geen rode kruisen. De pedagogie is hier het product, geen spelletje met een vriendelijk laagje.

Wat spanning met het werkgeheugen doet

25% korting op €80

Zonder sterke angst

  1. Prijs €80, korting 25%
  2. 1% van €80 = €80 : 100 = €0,80
  3. 25% van €80 = 25 × €0,80 = €20
  4. €80 − €20 = €60

Met rekenangst

  1. “Ik kan dit toch niet.”
  2. “Straks lukt het weer niet.”
  3. Prijs €80, korting 25%
  4. 1% van €80 = … past er niet meer in
Feit Zorgen nemen werkgeheugen in dat dan niet voor het rekenen beschikbaar is (Ashcraft & Kirk, 2001; Eysenck e.a., 2007). De tekening is schematisch.

Gemaakt vanuit de praktijk

RekenRun is gemaakt door Sergio Saman, MEd, docent en pedagogisch ontwerper. Het komt voort uit de dagelijkse praktijk in het mbo: de ervaring dat juist de studenten die het hardst vastlopen, het rekenen uit de weg gaan en daardoor de oefening missen die ze nodig hebben.

Comenius Teaching Fellow · mbo 2026

Voor de doorontwikkeling en het onderzoek naar RekenRun ontving Sergio Saman een persoonsgebonden Comenius Teaching Fellowship in het mbo van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO), sinds 1 januari 2026 het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO).

Project: Bewegend leren rekenen: een exergame-ontwerp voor het mbo.
Hoofdaanvrager: S.G.R. Saman, MEd. Dossiernummer: 40.5.26865.714.

De ontwerpvraag

Hoe kan rekeninstructie zo worden opgebouwd dat zij de eerste reactie op rekenen en de vermijding die daaruit volgt tegengaat, zonder de gemoedstoestand van de student te meten?

  • 1 · de eerste reactie
  • 2 · de vermijding
  • 3 · zonder te meten

Vier kaders, vier ontwerpprincipes

RekenRun is ontworpen langs vier principes. Elk principe is ontleend aan een theoretisch kader uit onderzoek. Geen van die kaders is voor rekenonderwijs in het mbo ontwikkeld: wat we eruit overnemen is een ontwerpkeuze. Of die keuze uitpakt zoals bedoeld, onderzoeken we in een eerste praktijkstudie.

Principe 1

Een haalbare start, geen dreiging

Ontleend aan de Affective-Reflective Theory (Brand & Ekkekakis, 2018), een theorie over bewegen, en aan onderzoek naar rekenangst en werkgeheugen (Ashcraft & Kirk, 2001)

In de app
Een nieuw onderwerp begint als meerkeuze, en een reeks begint met de lichtste opgave. Een antwoord dat niet klopt kleurt amber, zonder kruis. RiRi opent met een rustige zin, daarna komt de hint.
Feit
Bij sporten bepaalt het eerste gevoel of iemand begint, tenzij er ruimte is om bij te sturen. Angst neemt juist die denkruimte in (Brand & Ekkekakis, 2018; Ashcraft & Kirk, 2001).
Aanname
Dat dit bij rekenen net zo werkt als bij bewegen, is een eigen uitbreiding die nog niet is getoetst.
Onderzoek
Beginnen studenten aan een reeks, en hoe voelt het voor en na het oefenen?
Principe 2

Steun binnen handbereik

Ontleend aan het COM-B-model (Michie, van Stralen & West, 2011), een model om gedragsverandering te ontwerpen

In de app
Rekenmachine, rekenkaart en voorlezen zijn bij elke oefenopgave een tik weg. Na een eerste antwoord dat niet klopt, licht het hulpmiddel op dat bij de opgave past.
Feit
Gedrag komt tot stand als iemand het kan, de gelegenheid krijgt en het wil (Michie e.a., 2011).
Aanname
COM-B is een denkraam: wat staat oefenen in de weg? Het zegt niet welke steun op welk moment werkt.
Onderzoek
Opent de student het gemarkeerde hulpmiddel, en klopt de volgende poging dan?
Principe 3

Een ding tegelijk

Ontleend aan Cognitive Load Theory (Sweller, 1994; Renkl & Atkinson, 2003; Kalyuga e.a., 2003)

In de app
Een opgave tegelijk in beeld. De hulp komt in stappen: eerst een aanwijzing zonder het antwoord, pas daarna een uitwerking. De zinnen van RiRi verschijnen een voor een.
Feit
Beginners leren meer van uitgewerkte voorbeelden waarbij de hulp afbouwt. Wie het al kan, wordt door dezelfde uitleg juist afgeremd (Renkl & Atkinson, 2003; Kalyuga e.a., 2003).
Aanname
Dat minder onnodige tekst en prikkels studenten met rekenangst meer ruimte geven om te rekenen, is een aanname.
Onderzoek
Hoeveel moeite kost het oefenen, op een schaal van 1 tot 9, over de weken?
Principe 4

Eerst ervaren, dan de uitleg

Ontleend aan onderzoek naar embodied cognition (Goldin-Meadow e.a., 2009; Nathan & Walkington, 2017; Skulmowski & Rey, 2018)

In de app
In de RekenLes voert de klas voor de uitleg een bewegingsopdracht uit. In de meeste lessen is de beweging zelf de rekengrootheid: een stap is tien kilometer, een til is een doos erbij. Meedoen kan ook met knoppen.
Feit
Kinderen die bij sommen een gebaar leerden dat de structuur van de som volgt, leerden meer dan kinderen zonder zo’n gebaar (Goldin-Meadow e.a., 2009). Skulmowski en Rey (2018) onderscheiden beweging die bij de taak hoort van beweging die er los van staat.
Aanname
Het onderzoek is vooral gedaan bij kinderen, in korte studies. Dat het in een mbo-klas ook zo werkt, is een aanname.
Onderzoek
Kan de student zeggen wat de beweging met de som te maken had?

Wat we vermoeden, en wat we nog niet weten

Een ontwerp is een keten van vermoedens: deze kenmerken zetten deze processen in gang, en die leiden tot deze uitkomsten. De kaart hieronder legt die keten vast, zodat elke schakel apart te onderzoeken is.

Kernstelling
Te toetsen
  • De opbouw van de les vangt de eerste reactie op rekenen op.
  • Zonder emoties te meten.
Ontwerpkenmerken
Wat we bouwen
  • Een haalbare start, geen dreiging
  • Steun binnen handbereik
  • Een ding tegelijk
  • Eerst ervaren, dan de uitleg
Processen
Aanname
  • Een minder negatieve eerste reactie
  • Blijven oefenen in plaats van vermijden
  • Niet meer inspanning dan nodig
  • Begrip van wat de som betekent
Uitkomsten
Beoogd
  • Minder rekenangst
  • Meer rekenvaardigheid
De vermoedenskaart van RekenRun. Elke pijl is een vermoeden dat de eerste praktijkstudie kan weerleggen.
Wat we nog niet weten
  • De stap van bewegen naar rekenen is nieuw. De Affective-Reflective Theory verklaart waarom mensen wel of niet gaan sporten. Dat zij ook voor rekenen geldt, is een eigen uitbreiding die nog niet is getoetst.
  • Veel onderzoek komt niet uit het mbo. Het is gedaan bij kinderen of bij volwassenen, vaak in korte studies.
  • De eerste praktijkstudie is klein. Zij heeft geen vergelijkingsgroep. Zij kan vermoedens weerleggen, maar geen effect bewijzen ten opzichte van ander rekenonderwijs.
  • De maker is ook de onderzoeker. Daarom liggen de vermoedens en de metingen vooraf vast, en wordt de analyse onafhankelijk begeleid.

RekenRun claimt geen effect op rekenvaardigheid of rekenangst, en doet geen uitspraak over wat er in het brein gebeurt. Wat we wel zeggen: zo is het ontworpen, en dit is waarom.

Zie de vier principes terug in de app

De volle film, vierenhalve minuut: wat een student ziet, wat een docent ziet, en vanaf 2:26 de vier principes een voor een, met per principe wat een aanname is. De ondertitels staan aan en kun je uitzetten.

Bronnen

De eisen aan het ontwerp komen uit een programma van eisen. Dat is opgesteld uit drie bronnen: interviews met rekendocenten in het mbo, aangevuld met inhoudelijke expertise; voorbeelden uit eerdere onderwijsontwerpen; en twee publicaties over rekenen in het mbo: de Leidraad werken aan rekenen en gecijferdheid in het mbo en het eindrapport Rekenproblemen in het mbo. De vier ontwerpprincipes hierboven zijn de keuzes waarmee het ontwerp op die eisen antwoordt; of dat lukt, is niet getoetst.

  1. Ashcraft, M. H. (2002). Math anxiety: Personal, educational, and cognitive consequences. Current Directions in Psychological Science, 11(5), 181–185. doi.org/10.1111/1467-8721.00196
  2. Ashcraft, M. H., & Kirk, E. P. (2001). The relationships among working memory, math anxiety, and performance. Journal of Experimental Psychology: General, 130(2), 224–237. doi.org/10.1037/0096-3445.130.2.224
  3. Brand, R., & Ekkekakis, P. (2018). Affective-Reflective Theory of physical inactivity and exercise: Foundations and preliminary evidence. German Journal of Exercise and Sport Research, 48, 48–58. doi.org/10.1007/s12662-017-0477-9
  4. Choe, K. W., Jenifer, J. B., Rozek, C. S., Berman, M. G., & Beilock, S. L. (2019). Calculated avoidance: Math anxiety predicts math avoidance in effort-based decision-making. Science Advances, 5(11), Article eaay1062. doi.org/10.1126/sciadv.aay1062
  5. Eysenck, M. W., Derakshan, N., Santos, R., & Calvo, M. G. (2007). Anxiety and cognitive performance: Attentional control theory. Emotion, 7(2), 336–353. doi.org/10.1037/1528-3542.7.2.336
  6. Goldin-Meadow, S., Cook, S. W., & Mitchell, Z. A. (2009). Gesturing gives children new ideas about math. Psychological Science, 20(3), 267–272. doi.org/10.1111/j.1467-9280.2009.02297.x
  7. Groot, A., Jonker, V., Wijers, M., & Hoogland, K. (2025). Rekenproblemen in het mbo: Over de ernst, omvang en diversiteit van rekenproblemen en dyscalculie in het mbo [Eindrapport]. ECBO, Universiteit Utrecht en Hogeschool Utrecht. ecbo.nl/onderzoekspublicatie/rekenproblemen-in-het-mbo
  8. Kalyuga, S., Ayres, P., Chandler, P., & Sweller, J. (2003). The expertise reversal effect. Educational Psychologist, 38(1), 23–31. doi.org/10.1207/S15326985EP3801_4
  9. Lyons, I. M., & Beilock, S. L. (2012). When math hurts: Math anxiety predicts pain network activation in anticipation of doing math. PLoS ONE, 7(10), Article e48076. doi.org/10.1371/journal.pone.0048076
  10. Michie, S., van Stralen, M. M., & West, R. (2011). The behaviour change wheel: a new method for characterising and designing behaviour change interventions. Implementation Science, 6, 42. doi.org/10.1186/1748-5908-6-42
  11. Nathan, M. J., & Walkington, C. (2017). Grounded and embodied mathematical cognition: promoting mathematical insight and proof using action and language. Cognitive Research: Principles and Implications, 2, 9. doi.org/10.1186/s41235-016-0040-5
  12. Renkl, A., & Atkinson, R. K. (2003). Structuring the transition from example study to problem solving in cognitive skill acquisition: A cognitive load perspective. Educational Psychologist, 38(1), 15–22. doi.org/10.1207/S15326985EP3801_3
  13. Skulmowski, A., & Rey, G. D. (2018). Embodied learning: introducing a taxonomy based on bodily engagement and task integration. Cognitive Research: Principles and Implications, 3, 6. doi.org/10.1186/s41235-018-0092-9
  14. Sweller, J. (1994). Cognitive load theory, learning difficulty, and instructional design. Learning and Instruction, 4(4), 295–312. doi.org/10.1016/0959-4752(94)90003-5
  15. Wijers, M., Jonker, V., & Hoogland, K. (2025). Leidraad werken aan rekenen en gecijferdheid in het mbo. Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. onderwijskennis.nl/kennisbank/leidraad-werken-aan-rekenen-en-gecijferdheid-in-het-mbo

Open over gegevens en AI

RekenRun is gebouwd voor het onderwijs en dus voor de regels die daar gelden. Wat we met gegevens doen en hoe RekenRun rekent, leggen we vast in twee documenten die elke onderwijsinstelling kan downloaden.

Verwerkersovereenkomst en DPIA

Voor onderwijsinstellingen die met RekenRun werken: de afspraken over de gegevens en een DPIA die wij al hebben ingevuld. Getoetst aan de AVG en de Europese AI-verordening. De onderwijsinstelling is verwerkingsverantwoordelijke en stelt haar DPIA vast; wij leveren alles aan.

AVG art. 28AVG art. 35AI-verordening art. 4, 5 en 50Database in de EU
Verwerkersovereenkomst

De afspraken tussen de onderwijsinstelling en Bribón, met de gegevens, de subverwerkers, de beveiliging en de bewaartermijnen als bijlagen.

DPIA

Door ons ingevuld: de verwerkingen, de risico's, de maatregelen en hoe RekenRun rekent. De onderwijsinstelling vult haar eigen afweging aan.

Vragen of een eigen model van de onderwijsinstelling? Mail privacy@bribon.nl.

Voor wie RekenRun is

RekenRun is inclusief vanaf het fundament: voor studenten met rekenangst of dyscalculie, voor wie een schoolfaal-geschiedenis rond cijfers heeft, en voor iedereen die de eigen rekenkracht rustig wil versterken. Dat zit ook in het ontwerp: elke opgave kan worden voorgelezen, met een eigen uitspraaklaag die Nederlandse getallen voluit uitspreekt in plaats van als losse cijfers. Daarnaast ondersteunt het de docent als begeleider en coach; het vervangt de docent nooit.

Vragen over RekenRun en de maker

Wie heeft RekenRun gemaakt?

RekenRun is gemaakt door Sergio Saman, MEd, docent en pedagogisch ontwerper. Voor de doorontwikkeling en het onderzoek is een Comenius Teaching Fellowship mbo 2026 toegekend door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek, sinds 1 januari 2026 het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), dossiernummer 40.5.26865.714.

Waarom is RekenRun ontwikkeld?

Omdat in het mbo juist studenten die bij rekenen vastlopen, het rekenen vaak uit de weg gaan. RekenRun is ontworpen om die drempel lager te maken: eerst een haalbare opgave en een rustige toon, dan pas de uitleg.

Op welke theorieën is het ontwerp van RekenRun gebaseerd?

Op vier kaders, die elk een ontwerpprincipe leveren. De Affective-Reflective Theory (Brand en Ekkekakis, 2018): begin elke nieuwe stap met een haalbare taak en houd dreiging uit de terugkoppeling. Het COM-B-model (Michie e.a., 2011): breng steun binnen handbereik op het moment van vastlopen. Cognitive Load Theory (Sweller, 1994): één ding tegelijk. Embodied cognition (Nathan en Walkington, 2017): laat een nieuwe rekenrelatie eerst handelend ervaren. Geen van de vier is voor rekenonderwijs in het mbo ontwikkeld, en de toepassing van de Affective-Reflective Theory op rekenen is een eigen uitbreiding die nog niet is getoetst.

Is RekenRun onderzocht?

RekenRun wordt ontwikkeld via ontwerpgericht onderzoek (Design-Based Research): ontwerpen en onderzoeken wisselen elkaar af. Een eerste praktijkstudie in mbo-klassen, van februari tot juli 2027, gaat na of het ontwerp werkt zoals bedoeld: beginnen studenten, blijven ze oefenen, en hoe ontwikkelen rekenangst en rekenvaardigheid zich. Die studie heeft geen vergelijkingsgroep en kan dus niet laten zien dat RekenRun beter werkt dan ander rekenonderwijs; dat vraagt een vervolgstudie. Tot er resultaten zijn, noemen we RekenRun onderbouwd en niet bewezen. Hoe RekenRun met gegevens en AI omgaat, staat in de verwerkersovereenkomst en de DPIA op deze pagina.

Verder lezen: het onderzoek naar RekenRun, rekendidactiek voor het mbo.

Zelf rustig beginnen?

Wil je zien hoe het werkt? Oefen op jouw tempo voor het rekenexamen mbo, lees de rekenbegrippen rustig na, of bekijk hoe RekenRun wordt onderzocht.